{"id":94,"date":"2017-06-13T22:21:58","date_gmt":"2017-06-13T19:21:58","guid":{"rendered":"http:\/\/nesimiaday.com\/?p=94"},"modified":"2017-06-15T00:42:08","modified_gmt":"2017-06-14T21:42:08","slug":"sarkinin-yolculugu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/2017\/06\/13\/sarkinin-yolculugu\/","title":{"rendered":"ZER: \u015eARKININ YOLCULU\u011eU"},"content":{"rendered":"<p>K\u00fcrt sinemas\u0131 denilince; siyasal iklimin, sosyal alan\u0131 sakatlamas\u0131ndan kaynakl\u0131 olmal\u0131 ki hep bir politik ba\u011flam kuruluyor. Bu yakla\u015f\u0131m da hem y\u00f6netmeni, hem de filmi, kurmacadan kopar\u0131p, rasyonel kal\u0131plara hapsediyor. \u0130zleyici bu aplikasyonla\u00a0filmde zaman ve mekan ili\u015fkisini reel\u00a0ger\u00e7eklikle kurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f olgu; filmi sanatsal yarat\u0131m ba\u011flam\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p,\u00a0salt bir ger\u00e7eklik d\u00fczleminde\u00a0tutmaya neden oluyor. Bu bir tehlike asl\u0131nda. Sanata bu optikten bak\u0131nca,\u00a0kendi dar kal\u0131plar\u0131m\u0131z\u0131n hegemonyas\u0131na\u00a0teslim oluyoruz. K\u00fcrtlerin siyasal ve sosyal alan\u0131n\u0131 bask\u0131layan bu anlay\u0131\u015f\u0131n,\u00a0g\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131dan, sanatsal\u00a0\u00fcretim alanlar\u0131na kadar, geni\u015f bir ya\u015fam\u00a0alal\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirdi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.\u00a0Bu bas\u0131n\u00e7, ayn\u0131 zamanda K\u00fcrt\u00a0siyasal hayat\u0131n\u0131 ve akt\u00f6rlerini de etkisi alt\u0131na al\u0131yor. Verili kal\u0131plar, ma\u011fdurun\u00a0da diline ve davran\u0131\u015f\u0131na sirayet ediyor.\u00a0B\u00f6ylece K\u00fcrt siyasal alan\u0131, sanat \u00a0yarat\u0131mlar\u0131nda bir mahalle bask\u0131s\u0131na\u00a0da d\u00f6n\u00fc\u015febiliyor.<\/p>\n<p><!--more--><\/p>\n<p><strong>Bir Yolculuk ve Aray\u0131\u015f Filmi<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-100\" src=\"http:\/\/nesimiaday.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/zer-3-210x300.jpg\" alt=\"\" width=\"210\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/zer-3-210x300.jpg 210w, https:\/\/nesimiaday.com.tr\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/zer-3.jpg 298w\" sizes=\"auto, (max-width: 210px) 100vw, 210px\" \/><\/p>\n<p>Y\u00f6netmen Kaz\u0131m \u00d6z, belgesel kurmaca tarzda film yap\u0131yor. Belgesel ve kurmacay\u0131 birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Bu ba\u011flamda da toplumsal haf\u0131za olu\u015fturmam\u0131za yard\u0131mc\u0131 oluyor. Dok\u00fcmanter filmler zaman zaman didaktik sonu\u00e7lar do\u011fursa da, iyi kotar\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Andrei Tarkovsky\u2019nin dedi\u011fi gibi \u2018zaman\u0131 m\u00fch\u00fcrlerler\u2019.<\/p>\n<p>Tarkovsky, o\u00a0\u00fcnl\u00fc eseri M\u00fch\u00fcrlenmi\u015f Zaman\u2019da sinema \u2018insanlar\u0131n gezegendeki varolu\u015f nedenini g\u00f6stermeli\u2019 der.<\/p>\n<p>Y\u00f6netmen \u00d6z\u2019\u00fcn, art\u0131k, kendine ait tematik bir sinemas\u0131n\u0131n olu\u015ftu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Yol ve yolculuk ise bu temalardan biri. Gitmek, uzakla\u015fmak, aramak, insan\u0131n i\u00e7 sesine kulak verip, aramaya \u00e7\u0131kmas\u0131 \u00d6z\u2019\u00fcn \u00e7arp\u0131c\u0131 temalar\u0131 hep. \u00d6rne\u011fin \u2018\u2019Zer\u2019\u2019 filmin finalinde ba\u015f karakter Jan\u2019\u0131n (Nic Xelilaj) su alt\u0131ndaki d\u00fc\u015fsel yolculu\u011fu, onun varolu\u015fsal m\u00fccadelesinin vard\u0131\u011f\u0131 noktay\u0131 pastoral bir atmosferle izleyiciye sunmas\u0131 ile \u2018\u2019Foto\u011fraf\u2019\u2019 filminde mekana yal\u0131n ayak giren iki ki\u015finin postalla \u00e7\u0131kmas\u0131 tematik yarat\u0131ma \u00f6rnek verilebilir. Sinema severlerin belle\u011finde bu filmdeki asker \u2013 gerilla karakter ve gruplar aras\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma ve \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u2018\u2019Zer\u2019\u2019 filminde de benzeri karakter \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 var. Filminde kapitalist modernitenin akt\u00f6rlerinden olan baban\u0131n, m\u00fczik e\u011fitimi g\u00f6ren o\u011flu ve kendi k\u0131z karde\u015fiyle (babaanne s\u0131r\u0131 dolay\u0131s\u0131yla) ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma dikkate de\u011fer.<\/p>\n<p>\u2018\u2019Bahoz \/ F\u0131rt\u0131na\u2019\u2019 filminde kimlik ve ki\u015filik aray\u0131\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcren y\u00f6netmen, \u2018\u2019Zer\u2019\u2019 filmini de yine bir aray\u0131\u015f ve kimlik sarmal\u0131 \u00fczerine kuruyor. Bunu da hem mek\u00e2nsal hem de i\u00e7sel olarak seyirciye yans\u0131t\u0131yor. Yine bu ba\u011flamda kurgulanan k\u00f6ken ve aidiyet \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 da olduk\u00e7a ilgi \u00e7ekici.<\/p>\n<p><strong>Dersimin Kay\u0131p K\u0131z\u0131 Babaannenin\u00a0\u015eark\u0131s\u0131\u2026<\/strong><\/p>\n<p>New York\u2019ta m\u00fczik okuyan Arnavut oyuncu Jan (Nic Xelilaj) hayat\u0131yla ba\u015flayan film, bir s\u00fcre sonra ya\u015fam alan\u0131na biraz da zoraki giren babaannenin hikayesiyle boyut kazan\u0131yor. Y\u00f6netmen babaannenin (G\u00fcler \u00d6kten) hikayesini, oyuncusuna ve dolay\u0131s\u0131yla da seyircisine biraz koklatt\u0131ktan sonra, as\u0131l meram\u0131 olan \u015fark\u0131n\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcyor. Zer (Alt\u0131n \/ Sar\u0131) isimli \u015fark\u0131n\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015fer ve New York\u2019tan kalkan u\u00e7ak Afyon\u2019a iner.<\/p>\n<p>Tipik bir T\u00fcrk ve S\u00fcnni kenti olan Afyon\u2019un bir Dersimli evlatl\u0131\u011f\u0131n (babaanne) mekan\u0131 olarak se\u00e7ilmesi ve orada yo\u011fun ezan imgesinin, Alevilere bir g\u00f6nderme olarak sunulmas\u0131 olduk\u00e7a ironik. Yine burada halan\u0131n (F\u00fcsun Demirel), babaannenin s\u0131rr\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve Jan\u2019a, babaannenin bir K\u00fcrt yetimi oldu\u011fu ve bir askerle evlendirilip T\u00fcrkle\u015ftirilmesini if\u015fa etmesi ve baban\u0131n (Levent \u00d6zdilek), K\u00fcrt diye bir \u015feyin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0131srarc\u0131 olan o\u011fluna da duvarda as\u0131l\u0131 duran Atat\u00fcrk portresi alt\u0131nda tokat atmas\u0131 (buras\u0131 didaktik olsa da) filmin siyasal d\u00fc\u011f\u00fcm noktalar\u0131ndan biri.<\/p>\n<p>Hikayenin merak uyand\u0131ran\u00a0karakteri babaanne ise Dersim soyk\u0131r\u0131m hikayelerine a\u015fina olanlar\u0131n bildi\u011fi bir evlatl\u0131kt\u0131r. Bilindi\u011fi gibi Dersim\u00a0Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019n\u0131n tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 son y\u0131llarda \u00e7ok say\u0131da babaanne ve evlatl\u0131k k\u0131z hikayesi dinledik, okuduk, izledik. Nezahat ve Kaz\u0131m G\u00fcndo\u011fan\u2019\u0131n Dersim\u2019in Kay\u0131p K\u0131zlar\u0131 bunlar\u0131n en g\u00f6r\u00fcneni oldu.<br \/>\nKaz\u0131m \u00d6z de \u2018\u2019Zer\u2019\u2019 filminde babaannenin hikayesiyle, Dersim\u2019in kay\u0131p k\u0131zlar\u0131na tekrar dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n<p><strong>Bir \u00c7ift Cevizin Yolculu\u011fu<\/strong><br \/>\nFilmin kahraman\u0131 Jan\u2019\u0131n (Jan: S\u0131z\u0131), babas\u0131 ve onun kapitalist d\u00fcnyas\u0131na dair itiraz\u0131, avucunda ritm tutarak saklad\u0131\u011f\u0131 bir\u00a0\u00e7ift cevizin imgesel arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131yla zenginle\u015fir.<br \/>\nOyuncu babaannenin katliamdan kurtuldu\u011fundan bu yana saklad\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck kilim \u00e7antas\u0131nda \u00e7\u0131kan bir \u00e7ift cevizin ritmik vuru\u015fu (filmde oyuncu s\u0131k s\u0131k cevizlerle metronom tutar) e\u015fli\u011finde Zer\u00ea \u2013 Sar\u0131\/Sar\u0131\u015f\u0131n \u015fark\u0131s\u0131n\u0131n pe\u015fine tak\u0131lmas\u0131 olduk\u00e7a etkili. Burada insandan nesneye g\u00f6nderme yap\u0131yor y\u00f6netmen.<\/p>\n<p>Kahraman\u0131m\u0131z i\u00e7 sesinin pe\u015finde uzun s\u00fcre haritada (\u00f6rne\u011fin tren yolculu\u011fu) iz s\u00fcrer ve sonun da babaannesinin do\u011fdu\u011fu ve\u00a0do\u011fumundan \u00f6l\u00fcm\u00fcne travmalar biriktirdi\u011fi topraklara d\u00f6ner.Torun Jan\u2019\u0131n d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc Dersim topraklar\u0131nda 80 y\u0131l \u00f6nce bir soyk\u0131r\u0131m ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Babaanne bu katliamdan tesad\u00fcfen sa\u011f kurtulmu\u015ftur. Y\u00f6netmen bu k\u0131sma derinli\u011fine girmez. \u0130\u015faret eder sadece. Zaten filmin sans\u00fcrlenen k\u0131sm\u0131 da bu b\u00f6l\u00fcmdedir. Ke\u015fke biraz daha derinle\u015fseydi dedi\u011finiz oluyor izlerken.<br \/>\nDersim divaneleri ile kahvede \u00f6l\u00fcm\u00fcne iskambil oynayan karakterleri, Dersim\u2019in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 soyk\u0131r\u0131ma ve halen s\u00fcrmekte olan i\u00e7 sava\u015fa ra\u011fmen umudun s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn devam etti\u011fi ger\u00e7e\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izer.<\/p>\n<p>Kaz\u0131m \u00d6z \u2018\u2019Zer\u2019\u2019 \u015fark\u0131s\u0131n\u0131n s\u00f6zlerini kendisi yazm\u0131\u015f. B\u00f6ylece hikayenin de bir par\u00e7as\u0131 olmu\u015f. Asl\u0131nda bu, y\u00f6netmenin, m\u00fczikle olan i\u00e7sel yolculu\u011fudur da. \u00d6z\u2019\u00fcn m\u00fczikal yolculu\u011fu Hozat\u2019\u0131n g\u0131rnatas\u0131 ve Ahmet\u00a0Aslan\u2019\u0131n \u015fark\u0131s\u0131yla hayat bulur.<\/p>\n<p><strong>Yolculuk ve Tren \u0130mgesi<\/strong><\/p>\n<p>Trenle do\u011fuya \u00e7\u0131k\u0131lan yolculuk ve Dersim Soyk\u0131r\u0131m\u0131ndan sonra evlatl\u0131k verilen \u00e7ocuklar\u0131n da trenle bat\u0131ya s\u00fcr\u00fclmeleri imgesinin \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 da yaratma eylemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6vg\u00fcy\u00fc hak ediyor. Tren imgesini ise Dersim s\u00fcrg\u00fcn\u00fc Cemal S\u00fcreya\u2019n\u0131n \u2018\u2019Tarih \u00f6ncesi k\u00f6pekler havl\u0131yordu\u2019\u2019 dizesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yans\u0131t\u0131yor perdeye.<\/p>\n<p><strong>\u2018\u2019Zer\u2019\u2019Bir Dersim Filmi Ama Dersim Katliam\u0131 Filmi De\u011fil\u2026<\/strong><\/p>\n<p>\u2018\u2019Zer\u2019\u2019i bir Dersim Katliam\u0131 filmi olarak g\u00f6rmek ise filmi anlamamak olur. Kaz\u0131m \u00d6z, Dersim Soyk\u0131r\u0131m\u0131\u2019ndan sa\u011f kurtulan bir evlatl\u0131\u011f\u0131n hikayesinden yola \u00e7\u0131karak, kendi hikayesini anlatm\u0131\u015f. Hikayesini de do\u011fdu\u011fu topraklar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferleriyle bulu\u015fturmu\u015f. New York\u2019ta \u0130ngilizce diyaloglarla ba\u015flayan film, Afyon\u2019da T\u00fcrk\u00e7eye kavu\u015fur. Afyon\u2019dan Dersim\u2019e gelince de K\u00fcrt\u00e7e\u2019nin Kurmanci ve Kurmancki (Zazaca), dillerinin yan\u0131\u00a0s\u0131ra Frans\u0131zcayla zenginle\u015fir.<br \/>\nFilmdeki masallar, ziyaretler gibi \u00f6\u011feler Dersim Alevilerinin durumunu anlamak i\u00e7in bir olanak. K\u00fcrt Alevilerinin inan\u00e7 \u00f6\u011felerine de vurgu yapan \u00d6z, yine i\u00e7inde do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc bu k\u00fclt\u00fcr\u00fc, g\u00f6n\u00fcl rahatl\u0131\u011f\u0131yla aktarm\u0131\u015f sinemas\u0131na. \u0130nsan\u0131n i\u00e7inde do\u011fdu\u011fu k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve orada birikenleri, di\u011ferlerinden daha iyi anlatmas\u0131 haliyle samimiyet olarak da izleyenlere yans\u0131m\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n<p><strong>\u0130nat ve Direni\u015f Hikayeleri\u2026<\/strong><\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck ustalar\u0131n gitti\u011fi yoldan\u00a0ilerleyen y\u00f6netmen, bu filmiyle \u00f6vg\u00fcleri de fazlas\u0131yla hak ediyor. Kimi\u00a0zaman lirik, ki zaman dramatik, kimi zaman komik olan senaryosuyla, seyirciyi hem solukland\u0131r\u0131p, hem dinlendirip, hem de h\u00fcz\u00fcnlendiriyor. Kaz\u0131m \u00d6z sinema merdivenlerinde hep bir basamak yukar\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. Buna hakk\u0131 da var y\u0131llard\u0131r inat hikayeleri \u00e7ekerek, inan\u00e7 ve sab\u0131rla yedinci sanat\u0131 icra ediyor.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-97\" src=\"http:\/\/nesimiaday.com\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/zerr-215x300.jpg\" alt=\"\" width=\"215\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/zerr-215x300.jpg 215w, https:\/\/nesimiaday.com.tr\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/zerr.jpg 689w\" sizes=\"auto, (max-width: 215px) 100vw, 215px\" \/><\/p>\n<p>Dersim Gazetesi, May\u0131s-Haziran 2017<\/p>\n<div class=\"sharedaddy sd-sharing-enabled\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00fcrt sinemas\u0131 denilince; siyasal iklimin, sosyal alan\u0131 sakatlamas\u0131ndan kaynakl\u0131 olmal\u0131 ki hep bir politik ba\u011flam kuruluyor. Bu yakla\u015f\u0131m da hem y\u00f6netmeni, hem de filmi, kurmacadan kopar\u0131p, rasyonel kal\u0131plara hapsediyor. \u0130zleyici bu aplikasyonla\u00a0filmde zaman ve mekan<a class=\"moretag\" href=\"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/2017\/06\/13\/sarkinin-yolculugu\/\">&#8230;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":96,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[17,31,30,32,29],"class_list":["post-94","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-genel","tag-dersim","tag-film","tag-kazim-oz","tag-kurt","tag-zer"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=94"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":138,"href":"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94\/revisions\/138"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/96"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=94"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=94"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nesimiaday.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=94"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}